Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej

Aktualności

14.12.2007

Przedmiot: Historia administracji (publikacje esejów, wykład i pytania egzaminacyjne)

Prof. dr hab. Zbigniew Naworski

Wykaz publikacji przydatnych do opracowywania esejów z historii administracji.

1. Ajnenkiel A., Administracja w Polsce. Zarys historyczny, Warszawa 1975
2. Ashley P., Zarząd centralny i lokalny w Anglii, Francji, Prusiech i Stanach Zjednoczonych, Lwów 1910
3. Bartel W. M., Ustrój i prawo Wolnego Miasta Krakowa, Kraków 1976
4. Chwistek J., Zawadzki S., Rady narodowe w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Warszawa 1981
5. Cybulski B., Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego (1918 – 1920), Opole 1980
6. Ćwik W., Mróz W., Witkowski W., Administracja w systemie ustrojowym Polski do 1939 r., Przemyśl 1998
7. Grodziski S., Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772 – 1848, Ossolineum 1971
8. Grodziski S., Sejm krajowy galicyjski 1861 – 1914, Warszawa 1993
9. Grzybowski K., Galicja 1848 – 1914. Historia ustroju politycznego na tle historii ustroju Austrii, Ossolineu, 1959
10. Izdebski H., Kolegialność i jednoosobowość w zarządzie centralnym państwa nowożytnego, Warszawa 1975
11.  Izdebski H., Rada Administracyjna Królestwa Polskiego w latach 1815 – 1830, Warszawa 1978
12. Janowicz Z., Ustrój administracyjny ziem polskich wcielonych do Rzeszy Niemieckiej 1939 – 1945, Poznań 1951
13. Jobert A., Komisja Edukacji Narodowej w Polsce (1773 – 1794), Warszawa 1979
14. Kallas M., Organy administracji terytorialnej w Księstwie Warszawskim, Toruń 1975
15. Koneczny F., Dzieje administracji w Polsce w zarysie, Wilno 1924
16. Konopczyński W., Geneza i ustanowienie Rady Nieustającej, Kraków 1917
17. Konstytucje Polski, opr. zb., red. M. Kallas, t. I-II, Warszawa 1990
18. Kumaniecki K. W., Ustrój państwowych władz administracyjnych na ziemiach polskich, Kraków 1920
19. Kumaniecki K. W., Ustrój władz samorządowych na ziemiach polskich w zarysie, Warszawa-Kraków 1921
20. J. Lewandowski, Królestwo Polskie pod okupacją austriacką 1914 – 1918, Warszawa 1980
21. Panejko J., Geneza i podstawy samorządu europejskiego, Wilno 1934
22. Przygodzki J., Rada Najwyższa Tymczasowa Księstwa Warszawskiego 1813 – 1815. Organizacja i działalność, Wrocław 2002
23. Rostworowski M., Rada Ministrów i Rada Stanu Księstwa Warszawskiego, Kraków 1911
24. Salmonowicz S., Polskie Państwo Podziemne: z dziejów walki cywilnej 1939 – 1945, Warszawa 1994
25. Sczaniecki M., Powszechna historia państwa i prawa, Warszawa 1973
26. Sobociński W., Historia ustroju i prawa Księstwa Warszawskiego, Toruń 1970
27. Suleja W., Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998
28. Wasiutyński B., Ustrój władz administracyjnych państwowych i samorządowych, Poznań 1929
29. Wąsicki J., Ziemie polskie pod zaborem pruskim. Prusy Południowe 1793 – 1806. Studium historycznoprawne, Wrocław 1957
30. Wąsicki J., Ziemie polskie pod zaborem pruskim. Prusy Nowowschodnie (Neuostpreussen) 1795 – 1806, Poznań 1963
31. Winiarski B., Ustrój polityczny ziem polskich w XIX wieku, Poznań 1923
32. Winiarski B., Ustrój prawno-polityczny Galicyi, Warszawa-Lublin-Łódź 1915
33. Witkowski Z., Prezydenci Rzeczypospolitej Polskiej 1921 – 1935, Toruń 1987
34. Wojakowski J., Straż Praw, Warszawa 1982
35. Żołyński J., Włączenie polskich ziem wschodnich do ZSRR (1939 – 1940). Problemy ustrojowe i prawne, Wrocław 1994

prof dr hab Z. Naworski

Treść programowa przedmiotu: Historia administracji.
I. Zagadnienia ogólne
    Chronologiczny i terytorialny zakres przedmiotu.
    Podstawowe cechy administracji (zasady: terytorializmu i resortowości, centralizacji i 
    decentralizacji, koncentracji i dekoncentracji, hierarchicznego podporządkowania,
    kolegialności i jednoosobowego kierownictwa, biurokratyzmu; granice działalności 
    administracyjnej).
    Korpus urzędniczy i jego status.
    Charakterystyka ewolucji form państwa XVIII – XX w. (absolutyzm renesansowy,
    klasyczny, światły absolutyzm; prawne podstawy funkcjonowania państw epoki
    kapitalizmu, konstytucjonalizm i jego charakterystyka; władza wykonawcza; głowa
    państwa; monarchia i jej odmiany, republika i jej odmiany; organy administracji centralnej;
    stosunek między władzą wykonawczą a ustawodawczą; administracja terytorialna i
    samorząd; ewolucja państwa i jej przebieg; kryzys państwa liberalnego; państwo
    dobrobytu, autorytaryzm, faszyzm, komunizm; charakterystyka współczesnych  
    podstawowych form systemu rządów demokratycznych).

II. Administracja europejska XVIII – XX w.
1. Administracja wieku Oświecenia..
    Systemy biurokratyczne państw europejskich (Anglia, Francja, Prusy, Austria, Rosja)
    I ich cechy charakterystyczne.
2. Klasyczna administracja XIX w.
    Organizacja i tryb działania administracji centralnej (Anglia, Francja, Prusy, Austria,
    Rosja).
    Organizacja i tryb działania państwowej administracji terytorialnej.
    Samorząd terytorialny – koncepcje, geneza i organizacja (Anglia, Francja, Prusy, Austria,
    Rosja).
3. Administracja w XX w.
   Administracja wobec nowych problemów gospodarczych, społecznych i politycznych.
   Administracja a nowe techniki zarządzania.
   Przeobrażenia administracji centralnej, terytorialnej i samorządowej.

III. Administracja na ziemiach polskich.
1. Kształtowanie się nowoczesnej administracji w czasach stanisławowskich 1764 – 1795
    Reformy zarządu Rzeczypospolitej w latach 1764 – 1775.
    Reformy administracji na Sejmie Czteroletnim.
    Administracja w konstytucjach grodzieńskich 1793 r.
2. Administracja w czasie zaborów.
    Ustrój ziem polskich w latach 1795 – 1807.
    Księstwo Warszawskie – administracja centralna, terytorialna, samorząd, sądownictwo
    administracyjne, korpus urzędniczy.
    Królestwo Polskie – administracja w okresie konstytucyjnym, międzypowstaniowym i po 
    powstaniu styczniowym, korpus urzędniczy.
    Władze i administracja Wolnego Miasta Krakowa 1815 – 1846.
    Galicja w okresie przedautonomicznym i po 1861 r.: władze rządowe i krajowe,
    Zabór pruski 1807 – 1915; Wielkie Księstwo Poznańskie i jego status; administracja
    terytorialna; samorząd.
3. Ziemie polskie w latach I wojny światowej.
    Organizacja władz okupacyjnych na terenie Królestwa Polskiego.
    Dzielnicowe organy władzy państwowej na ziemiach polskich w latach 1916 – 1918.
4. Administracja w czasach II Rzeczypospolitej.
    Aparat administracyjny w pierwszych latach niepodległości; początki unifikacji.
    Konstytucyjne regulacje administracji – 1919, 1921, 1926, 1935 r.
    Administracja centralna i jej ewolucja.
   Administracja terytorialna – ogólna i specjalna przed i po unifikacji.
   Samorząd terytorialny przed i po unifikacji.
    Autonomia Górnego Śląska.
5. Administracja na ziemiach polskich w latach II wojny światowej.
    Administracja pod okupacją radziecką.
    Administracja pod okupacją niemiecką.
    Rząd Rzeczypospolitej na emigracji.
    Aparat Polskiego Państwa Podziemnego.
    Alternatywne wobec Polskiego Państwa Podziemnego struktury władzy (prawica i
     komuniści).
6. Administracje w Polsce w pierwszych latach powojennych.
    Administracja centralna i terytorialna oraz samorząd w latach 1944 – 1947.
    Zasady funkcjonowania administracji w Małej Konstytucji 1947 r. – teoria i praktyka.
    Ustrój administracyjny w Konstytucji PRL z 1952 r.
7. Administracja państwa realnego socjalizmu 1952 – 1989.
    Ewolucja ustroju państwa w latach 1952 – 1972.
    Reformy z lat 1972 – 1975.
    Kryzys państwa i jego struktur w 1980 r.
    Administracja stanu wojennego.
    Reformy 1989 r.

Wykaz pytań egzaminacyjnych z Historii administracji

I. Zagadnienia ogólne, administracja europejska
1. Pojęcie i cechy nowożytnej biurokracji.
2. Cechy charakterystyczne XIX-wiecznej administracji.
3. Zasada terytorializmu i resortowości w administracji.
4. Zasada centralizacji i decentralizacji w administracji.
5. Zasada koncentracji i dekoncentracji w administracji.
6. Zasada hierarchicznego podporządkowania w administracji.
7. Zasada kolegialności i jednoosobowego kierownictwa w administracji.
8. Granice działalności administracyjnej.
9. Charakterystyka monarchii absolutnej.
10. Cechy charakterystyczne światłego absolutyzmu.
11. Monarchia konstytucyjna i jej rodzaje.
12. Konstytucyjna monarchia ograniczona a monarchia parlamentarna – różnice i
      podobieństwa.
13. Republika i jej rodzaje.
14. Republika prezydencjalna a parlamentarna – różnice i podobieństwa.
15. System rządów autorytarnych – charakterystyka.
16. System rządów parlamentarno-gabinetowych – charakterystyka.
17. System rządów autorytarnych – charakterystyka.
18. Charakterystyka państw totalitarnych (faszyzm i komunizm).
19. Administracja centralna przełomu XVIII i XIX w. na przykładzie Francji, Rosji, 
     Austrii i Prus.
20. Administracja terytorialna na przełomie XVIII i XIX w. na przykładzie Francji, 
     Rosji, Austrii i Prus.
21. Geneza i istota samorządu terytorialnego i jego pierwsze instytucje na przykładzie 
     Anglii, Francji i Prus.
22. Reformy administracji centralnej w XIX w. na przykładzie Prus, Rosji i Austrii.
23. Reformy administracji lokalnej i samorządu terytorialnego w XIX w. na przykładzie   
      Francji, Prus, Austrii i Rosji.
24. Typy sądownictwa administracyjnego w Europie w XIX wieku na przykładzie
     Francji, Prus i Austrii.
25. Początki kontroli administracji w państwach europejskich XIX w i ich klasyfikacja.
26. Ewolucja kontroli państwowej w Europie w demokratycznych państwach XX w.

II. Historia administracji na ziemiach polskich.
1. Komisje rządowe w czasach stanisławowskich.
2. Rada Nieustająca.
3. Administracja terytorialna w czasach stanisławowskich.
4. Reformy administracji na Sejmie Czteroletnim
5. Administracja centralna w Konstytucji 3 Maja.
6. Straż Praw w Konstytucji 3 Maja.
7. Administracja w konstytucjach grodzieńskich 1793 r.
8. Administracja centralna w Księstwie Warszawskim.
9. Pozycja i kompetencje monarchy w Księstwie Warszawskim.
10. Rada Stanu i ministrowie w Księstwie Warszawskim.
11. Administracja terytorialna i samorząd w Księstwie Warszawskim.
12. Administracja centralna w Królestwie Polskim doby konstytucyjnej.
13. Pozycja i kompetencje monarchy w Królestwie Polskim w latach 1815 – 1914.
14. Rada Stanu i Rada Administracyjne w Królestwie Polskim doby konstytucyjnej.
15. Administracja lokalna w Królestwie Polskim doby konstytucyjnej.
16. Ewolucja podziału administracyjnego Królestwa Polskiego w latach 1815 – 1914.
17. Władze centralne Wolnego Miasta Krakowa.
18. Administracja i samorząd w zaborze pruskim w XIX wieku.
19. Status Wielkiego Księstwa Poznańskiego w monarchii pruskiej w XIX wieku.
20. Administracja w zaborze rosyjskim w okresie międzypowstaniowym.
21. Administracja w zaborze rosyjskim po powstaniu styczniowym.
22. Autonomia Galicji.
23. Władze autonomiczne i rządowe w Galicji w II poł. XIX wieku.
24. Dzielnicowe organy władzy państwowej na ziemiach polskich w latach 1916 – 1919.
25. Administracja centralna w II Rzeczypospolitej.
26. Klasyfikacja i rodzaje administracji terytorialnej w II Rzeczypospolitej.
27. Rządowa administracja zespolona w II Rzeczypospolitej.
28. Rządowa administracja niezespolona w II Rzeczypospolitej.
29. Administracja samorządowa w II Rzeczypospolitej.
29. Kontrola administracji publicznej i jej rodzaje.
30. Kontrola państwowa. Najwyższa Izba Kontroli.
31. Sądownictwo administracyjne w II Rzeczypospolitej.
32. Polskie organy władzy na emigracji w latach II wojny światowej.
33. Administracja ziem polskich pod okupacją w latach II wojny światowej.
34. Polskie Państwo Podziemne.
35. Cywilne organy Polskiego Państwa Podziemnego.
36. Pion wojskowy Polskiego Państwa Podziemnego.
37. Komunistyczne organy władzy i administracji w latach II wojny światowej.
38. Administracja centralna w latach 1944 – 1947.
39. Administracja centralna w latach 1947 – 1952.
40. Administracja terenowa i samorząd w latach 1944 – 1950.
41. Administracja terenowa w latach 1950 – 1972.
42. Reformy administracyjne w latach 1972 – 1975.
43. Kontrola administracji w Polsce po II wojnie światowej.
44. Administracja w czasie stanu wojennego 1981 - 1983
45. Reformy 1989 r.